Müasir texnologiyalar dövründə filologiyanın əhəmiyyəti

Süni intellektin sürətli inkişafı mətnlə işləmə üsullarını əhəmiyyətli dərəcədə dəyişdirmişdir. Müasir texnologiyalar mətnlərin tərcüməsi, məlumatların təhlili, sənədlərin ilkin layihələrinin hazırlanması və informasiya axtarışı kimi prosesləri daha sürətli və səmərəli həyata keçirməyə imkan verir. Bu imkanlar müxtəlif peşə sahələrində əmək məhsuldarlığını artırsa da, mətnin keyfiyyətinin, məzmununun və məqsədəuyğunluğunun təmin edilməsində insan amili hələ də həlledici rol oynayır. Bu baxımdan filologiyanın əhəmiyyəti daha da artır. Filologiya yalnız dil vahidlərinin mənasını öyrənən elm sahəsi deyil, eyni zamanda mətnin kontekstini, üslubunu, məntiqi quruluşunu və kommunikativ məqsədini təhlil etməyə imkan verən fundamental bir istiqamətdir. Süni intellekt böyük həcmdə məlumatı qısa müddətdə emal edə və müxtəlif mətnlər yarada bilir. Lakin həmin mətnlərin dil normalarına uyğunluğu, semantik dəqiqliyi, üslubi bütövlüyü və faktoloji etibarlılığı insan tərəfindən qiymətləndirilir və təkmilləşdirilir.

Rəqəmsal transformasiya şəraitində informasiyanın düzgün seçilməsi, mənbələrin tənqidi qiymətləndirilməsi və fikrin aydın, məntiqli şəkildə ifadə olunması peşəkar fəaliyyət üçün əsas kompetensiyalara çevrilmişdir. Bu bacarıqlar yalnız humanitar sahələrdə deyil, dövlət idarəçiliyində, hüquqda, təhsildə, mediada və biznes mühitində də mühüm əhəmiyyət daşıyır. Filoloji hazırlıq mətnlərin məzmun və forma baxımından keyfiyyətinin yüksəldilməsinə, eləcə də effektiv ünsiyyətin təmin olunmasına xidmət edir.

Süni intellekt filoloqu əvəz edən texnologiya deyil, onun peşəkar fəaliyyətini dəstəkləyən və iş prosesini optimallaşdıran bir vasitədir. Filoloqun analitik düşüncəsi, dil və üslub bilikləri, tənqidi yanaşması süni intellektin təqdim etdiyi nəticələrin qiymətləndirilməsi və təkmilləşdirilməsi üçün mühüm əhəmiyyət kəsb edir. Buna görə də filoloji biliklərlə rəqəmsal texnologiyaların vəhdəti müasir dövrdə keyfiyyətli mətnlərin hazırlanmasının, etibarlı informasiyanın təmin edilməsinin və səmərəli kommunikasiya mühitinin formalaşdırılmasının əsas şərtlərindən biri hesab olunur. Beləliklə, süni intellekt və filoloji biliklər bir-birini tamamlayan amillərdir və onların vəhdəti gələcəyin uğurlu kommunikasiya mühitinin formalaşmasına xidmət edir.

Gələcək yalnız yeni texnologiyalardan istifadə etməyi deyil, həm də sözün gücünü dərk etməyi bacaranlara məxsusdur.

Müəllif: Ayan xanım Sadıqzadə – Bakı 22 saylı Mediasiya Təşkilatının qanuni təmsilçisi.